مقاله ها

هضم و جذب خوراک در اسب و ویژگی های خاص دستگاه گوارش این حیوان نجیب

نوشته شده توسط مدیر سایت

HorseGItract-fake-FP-BR

اسب ­ها و خانوادۀ آن­ها (equids) به ­عنوان حیواناتی چراکننده تکامل یافته­ اند. این موجودات، در طول روز، مقادیر کمی از انواع مشخصی خوراک را مصرف می ­کنند. در حیات­ وحش و در مناطق نیمه ­خشک، اسب­ها از علف­ های موجود در چمنزارها تغذیه می­کنند و روزانه به­ منظور به­ دست آوردن مواد مغذی کافی، مسافت­ زیادی را می­ پیمایند.

در این مقاله، تا حدودی با آناتومی دستگاه گوارش اسب و برخی از مهم­ترین مکانیسم­ های هضم ­و­جذب در دستگاه گوارش این حیوان نجیب، آشنا می­ شوید.

دهان (Mouth)

در اسب، هضم خوراک، از دهان آغاز می ­شود. در ابتدا اسب­، خوراک را توسط لب­ها به حفرۀ دهانی برده و سپس توسط دندان­ به­ طور­کامل آسیاب می ­کند. از آنجایی­که جویدن در این حیوانات، برخلاف نشخوارکنندگان، فقط در یک مرحله اتفاق می­ افتد، لذا جویدن باید به­ طور کامل صورت گیرد. به ­این ­ترتیب، ضمن خرد­کردن کامل، خوراک نیز به ­خوبی با بزاق ترشح شده از غدد بزاقی مخلوط خواهد شد.

مری (Esophagus )

طول مری در حدود 1.2 تا 1.5 متر است و خوراک را به معده هدایت می­ کند. حلق ه­ای ماهیچه­ ای به ­نام «کاردیاک»، معده را به مری وصل می ­کند. این ماهیچه به­ خوبی در اسب تکامل یافته است و به همراه زاویۀ تندی که از اتصال مری به معده ساخته شده، باعث می  شود که اسب نتواند استفراغ کند. مری،  قسمتی از دستگاه گوارش است که ممکن است مسدود شود.

معده (Stomach)

اسب ­ها به­ نسبت جثة خود دارای معدۀ نسبتاً کوچکی هستند و این ویژگی باعث می  شود، اسب برای استفاده از هر وعدۀ غذایی محدودیت داشته ­باشد. اسب­ ها به­ طور متوسط بین 360 تا 540 کیلوگرم وزن دارند و ظرفیت معدۀ آن­ها حدوداً 15 لیتر است. حجم معدۀ اسب در مقایسه با بقیۀ دستگاه گوارش تنها چیزی در حدود 8 درصد است. معدۀ گاو ده برابر بیشتر از اسب، قادر به نگهداری خوراک است. در واقع، تکامل اسب­ ها به­ گونه­ ای است که در هر وعدۀ غذایی مقادیر کمی خوراک مصرف کنند و به ­این­ ترتیب به معدۀ بزرگی نیاز ندارند. استفاده از مقادیر فراوان کنسانتره در اسب، به عوارض متعددی چون تنفس دردناک، خستگی و بی­ قراری، لنگش، دل­ درد یا پارگی معده منجر می ­شود. همچنین مصرف بیش از اندازۀ خوراک در یک وعدۀ غذایی، سبب تسریع خروج خوراک از معده می  شود که در این حالت، فرصت کافی برای مخلوط شدن خوراک با ترشحات معده و شروع فعالیت هضم وجود ندارد.

در حقیقت فرایند هضم، با تجزیۀ خوراک به ­وسیلۀ آنزیم ­ها و تخمیر­میکروبی در معده آغاز می ­شود. جمعیت میکروبی موجود در معدۀ حیوان، در فرایند هضم خوراک، سهم کوچکی دارند.

رودۀ باریک (Small intestine)

طول رودۀ باریک در اسب تقریباً 20 تا 27 متر و ظرفیت آن 55 تا 70 لیتر است. رودۀ باریک، اندام اصلی هضم و محلی است که در آن بیشتر مواد مغذی جذب می­ شوند. رودۀ باریک از معده تا رودۀکور (Cecum) امتداد دارد و به سه بخش متفاوت: دئودنوم، ژئوژنوم و ایلئوم تقسیم شده است. دئودنوم محل اصلی هضم و ژئوژنوم محل اصلی جذب مواد مغذی است.

در رودۀ باریک، بیشترین قسمت تجزیۀ مواد خوراکی کنسانتره ­ای نظیر نشاسته و پروتئین و نیز جذب مواد مغذی حاصل از هضم انجام می­ شود. هضم فیبر بیشتر در رودۀ بزرگ انجام می­ شود.

رودۀ بزرگ (Large intestine)

اسب دارای یک رودۀ بزرگ بسیار حجیم است که با بسیاری از میکروارگانیسم ­ها همزیستی دارد. این بخش از دستگاه گوارش، از قسمت­های رودۀ­کور، کولون­بزرگ، کولون­کوچک و راست­روده (Rectum) تشکیل شده است.

اسب رودۀ­کور بزرگ و بسیار حجیمی دارد که تعداد بسیار زیادی از میکروارگانیسم­ ها را در خود جای داده­ است. این میکروارگانیسم­ ها قادر به آزاد کردن مواد مغذی انرژی­ زای غیرقابل­ دسترس در مواد خوراکی، برای اسب، هستند. میکروارگانیسم­ ها علاوه بر هضم بخش­ های الیافی خوراک، برخی از اسیدهای آمینۀ ضروری و ویتامین­ های محلول در آب (ویتامین­ های گروه ب) را نیز تولید می­ کنند. البته باید یادآور شد که به دلیل حجیم بودن رودۀ کور در دستگاه گوارش که عمدتاً نقش هضم میکروبی و تخمیرکنندگی مواد­غذایی را ایفا می­ کند، اسب قادر است از جیره ­های غذایی حاوی فیبر هم استفاده نماید، ولی این جیره­ ها در مقایسه با نشخوارکنندگان محدودتر است.

میکروارگانیسم­ های موجود در دستگاه گوارش اسب، نسبت به تغییرات جیره حساس­ اند و تغییر در نسبت علوفه به کنسانتره، اثر زیادی بر نوع باکتری­های موجود در رودۀ بزرگ دارد. به همین سبب، ثابت نگه­ داشتن ترکیب جیره، اهمیت زیادی دارد. در واقع تغییرات ناگهانی جیرۀ غذایی به اختلالات گوارشی خطرناکی (کولیک) منجر می­ شود و دلیل آن این است که خوراک جدید به­ خوبی هضم نمی­ شود. بنابراین تغییرات آهسته و تدریجی جیره (حداقل به مدت یک هفته)، برای سلامت حیوان ضروری است.

کولون ­بزرگ، کولون­ کوچک و راست­ روده، سایر قسمت­ های رودۀ بزرگ را تشکیل داده ­اند. کولون بزرگ، محل اصلی جذب کربوهیدرات ­هایی است که در رودۀ کور و از شکسته ­شدن سلولز حاصل شده­ اند. همچنین کولون کوچک، محل اصلی جذب آب در جیرۀ غذایی اسب و محل شکل­ گیری مدفوع است.

در نهایت، مواد زاید و دفعی در راست­ روده نگهداری و توسط مقعد از بدن خارج می­ شوند.

        راهنمای خرید                تماس با ما                       درباره ما                    قوانین و مقررات 

logo-samandehi
جوملا فارسی